Yunanistan'ın ulusal demiryolu şirketi, günde 3.8 milyon dolar zarar ediyor, çalışanların yıllık ortalama geliri 78 bin dolar...

Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Avrupa Birliği’nin (AB) sağladığı 140 milyar dolarlık kurtarma paketinin 11.5 milyar dolarlık ikinci kredi dilimini kullanmaya hazırlanan Yunanistan’ın başı şimdi de ulusal demiryolu şirketiyle dertte.

Radikal'in The New York Times gazetesine dayandırdığı habere göre, günde 3.8 milyon dolar zarar eden Yunan Demiryolları’nın toplam borcu 13 milyar dolara, bir başka tanımla milli gelirin yüzde 5’ine ulaşmış bulunuyor. Ekonomistler IMF ve AB’nin dev kurtarma paketinin onaylanmasının ön koşulu olarak ‘Yunan Demiryolları sorununun çözümünde ısrarcı’ olduklarını belirtiyor.

Yunan Demiryolları’na krizin göbeğinde ilk acı reçeteyi 2009 yılında Amerikan yatırım bankaları Morgan Stanley ve Goldman Sachs yazdı. Reçete şirketin 7 bin çalışanından yarısının işten çıkartılmasını ve hükümetin borcun 10 milyar dolarlık bölümünü üstlenmesini içeriyordu. Ancak seçim yılı olması ve ülkenin borç ödeme yeteneğinin bulunmaması reçetenin rafa kaldırılmasına neden oldu.

                                                   ÇÖZÜM YOK

Bugün IMF ve AB heyetleri ikinci kredi diliminin serbest bırakılması için gerekli önlemlerin alınıp alınmadığını incelemek için Atina’ya geliyor. Yani sıkı bir denetim var. Ancak Yunan Demiryolları cephesinde çözüme ilişkin, laftan başka bir gelişme yok.

Bazıları şirketin birçok hattında özellikle trenlerin hemen hemen her zaman boş seyahat ettiği, buna karşılık makinistlerin yıllık gelirlerinin 130 bin dolara ulaştığı dağlık Peleponez bölgesindeki tüm seferlerin durdurulması gerektiğini söylüyor.

Yunan Demiryolları’nda çalışanların yıllık ortalama gelirleri ise 78 bin doları buluyor.
Hükümet iyimser şekilde Yunan Demiryolları’nın yüzde 49’unun Fransızlara satılacağını belirtiyor. Ancak kendisi de çok büyük borç yükünün altında ezilen Fransız ulusal demiryolu şirketinin ‘Bu işle ilgiliyiz’ demesine rağmen Yunan Demiryolları’nın yükümlülüklerini yani borçlarını nasıl üstleneceği belirsiz.

                                                  FAİZ GELİRİN ÜÇ KATI

Yunanistan’da hükümetler önemli bir istihdam kapısı olarak gördükleri Yunan Demiryolları’nı hep destekledi ve borçlarına kefil oldu. Bu borçlar da bilanço dışında tutulduğu için IMF ve AB’nin kurtarma operasyonuna kadar durumu gizlemek mümkün oldu.

Şirket hesap kitap yapmadan hep yüksek faizlerle borçlandı. Avrupa’da tüm demiryolu işletmecilerinin yıllardır yaşadığı sıkıntılara bir de Yunanistan’ın özel durumu eklenince artık durum sürdürülemez hale geldi.

Bugün Yunan Demiryolları’nın borçlarının yıllık faizi, yıllık cirosunun üç katına ulaştı. Yunan Demiryolları’nın eski İcra Kurulu Başkanı (CEO) Profesör John Mourmouris bu durumu “Bu, hükümetin borçları gizlemesi için devreye soktuğu bir muhasebe hilesiydi. Ancak yıllık geliri 100 milyon avro olan bir şirket, bundan sonra her yıl 1 milyar avro borçlanamaz” sözleriyle dile getiriyor.

Son verilere göre Yunan Demiryolları 1 milyar dolardan fazla zarar ettiği 2008 yılında ancak 253 milyon dolar ciro yapabildi. Avrupa’da ulusal demiryolu şirketlerinin mali durumları sosyal amaçlı ucuz bilet ve yatırım politikası nedeniyle iyi değil. Hükümetlerin baskıları nedeniyle sürekli yatırım yapmak için yüksek faizle borçlanıyorlar.

1997 yılından buyana yapılan 3.2 milyar dolarlık yatırıma rağmen Atina-Selanik hattı dışında tüm demiryolu şebekesi seyahatin çok uzun zaman aldığı bir yamalı bohçaya benziyor.

Örneğin Atina’dan Peleponez yarımadasının kuzeyindeki Diakopto adlı tatil kasabasına dört saatten fazla süren bir tren yolculuğuyla ulaşmak mümkün. Ancak yolculuğun ikinci ayağını bir saatlik otobüs yolculuğu oluşturuyor. Otobüsün genelde de bir saat rötarı oluyor. Aynı seyahati otomobille yapmak ise iki saat alıyor.

Yunanistan Ulaştırma Bakanlığı yetkilierinden Haris Tsiokas’a göre hükümetin 1000’i zorunlu emeklilik yoluyla, diğerlerini de diğer kamu kurumlarına aktararak çalışan sayısını 2 bin 500 kişi azaltması, zarar eden 35 hattı kapatması Yunan Demiryolları’nı yabancı yatırımcılar için cazip hale getirebilir. Ancak o da borçlanma için uluslararası piyasalara çıkması mümkün olmayan şirket için zamanın daraldığının altını çiziyor.

                                      33.6 MİLYAR DOLAR BORÇ

Yunanistan’ı kurtaran IMF ve AB’nin ısrarları sonucu aralarında Yunan Demiryolları’nın da bulunduğu birçok kamu iktisadi kuruluşunda daha şeffaf bir muhasebe sistemine geçildi.

Bugüne kadar borçlarının bir kısmını bilanço dışına çıkartarak durumlarını olduğundan iyi gösteren kamu iktisadi kuruluşlarının bu yükümlülükleri de ülkenin borcu olarak kabul edilmeye başlandı. Analistlere göre kamu iktisadi kuruluşlarının toplam borcu 33.6 milyar dolar.

Haziran’da Yunanistan’da işlerin iyi gittiğini belirten IMF ve AB yetkilileri sosyal güvenlik sistemi ve sağlık harcamaları konusunda uyarıda bulunmuştu.
Ekonomistler bugün başlayacak incelemede Yunan Demiryolları’nda işleri toparlamak için neler yapıldığının da sorulması muhtemel olan konular arasında yer aldığını ifade ediyor.

26 Temmuz 010-Dünya Bülteni